ویراستاری تلفنی

ویراستاری تلفنی؛ دقیق‌ و دقیقه‌ای

بیا با هم بـِویراییم و نی بر دفتر اندازیم                 غلط را سخت بشکانیم و متنی نو دراندازیم

شرکت‌های خدمات ویراستاری، پس از دریافت ایمیل حاوی متن سفارش‌دهنده، نوشته را می‌ویرایند و با ایمیل بازمی‌فرستند. این روش عیوبی دارد بدین شرح:

زحمات نادیدنی ویراستار

بسیاری از کارهایی که ویراستار انجام می‌دهد، از دید ناشر و مؤلف و مترجم پنهان می‌ماند و حتی اگر این عزیزان با استفاده از track change تغییرات را ردیابی کنند، دلیل بسیاری از آن‌ها را درنمی‌یابند و ممکن است گمان کنند که این تغییرات ازسر تفنن یا سلیقه بوده است! درحالی‌که بدون دلیل ویرایشی، ویراستار در متن هیچ تغییری ایجاد نمی‌کند.

بسیار اتفاق افتاده که ویراستار متوجه ایرادی نشده است و سفارش‌دهنده از غفلت او شاکی شده و فقط کارِ نکرده‌اش را دیده است نه کارهای کرده‌اش را. اما اگر سفارش‌دهنده بداند که چه کارهایی و براساس چه دلایلی انجام شده است، از اشتباهات اندک ویراستار چشم‌پوشی خواهد کرد.

تعمیرکارانِ ساعت معمولاً ساعت را در حضور مشتری تعمیر نمی‌کنند؛ چون معمولاً چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد. اما مکانیک‌ها از حضور مشتری در تعمیرگاه استقبال می‌کنند. همین‌طور، اگر مؤلف یا مترجمی بخواهد هنگام ویراستاریِ متنش نظاره‌گر آن باشد، ویراستاران استقبال می‌کنند. اگر ناشران و مؤلفان بدانند که چه نکات و ظرافت‌هایی در ویرایش اثرشان رعایت می‌شود و چقدر ویراستار و سرویراستار در پیرایش و پالایش اثر آنان با هم بحث می‌کنند، دستمزد ویرایش را گران نخواهند دانست. ویراستارها فکرمزدِ دست‌رنجشان را ناکافی می‌دانند و ناشران و مؤلفان آن را هنگفت! بعضی مشتریان وقتی از هزینه‌ی ویرایش اثرشان آگاه می‌شوند، یا از سفارش آن منصرف می‌شوند، یا آن را به یک ویراستار غیرحرفه‌ای می‌سپارند. همچنین بسیاری از علاقه‌مندان آموختن ویراستاری وقتی از دستمزد کم این حرفه ـ نسبت‌به زمانی که صرف می‌کند‌‌‌ ـ آگاه می‌شوند، فقط ویرایش می‌آموزند نه ویراستاری؛ به بیان دیگر، فقط آموختن تا حد مهارت فردی و اصلاح نوشته‌های خودشان، نه در حد مهارت شغلی.

محرومیت دوطرف از مباحثه‌ی حرفه‌ای

ویرایشگری کاری مشورتی است و بسیاری از اوقات، ضروری می‌شود که ویراستار با سرویراستار مشورت کند. اما جای بحث و مشورت با صاحب‌‌اثر خالی است. برای اشراف بیشتر به محتوا و اهداف و سبک نوشته، چه مشورتی بهتر از بحث با خود مؤلف یا مترجم! گاهی ویراستار نمی‌فهمد که منظور مؤلف یا مترجم را متوجه نشده است و غافل از ضرورت پرسش از او، جمله را طوری ویرایش می‌کند که مدنظر صاحب‌‌اثر نبوده است و نتیجه‌اش اعتراض سفارش‌دهنده و شرمندگی ویراستار خواهد شد. اما در ویراستاری تلفنی چنین مشکلی به‌وجود نخواهد آمد. به‌علاوه، با این روش، ویراستار نیز از اطلاعات علمی و ظرافت‌های سبکیِ نویسنده و مترجم بیشتر فیض خواهد برد.

نگرانی مؤلف از تغییر سبکش و حذف ابتکاراتش

بسیاری از مؤلفان و مترجمان، مدعی سبک خاص خودشان هستند و نگرانی از تغییر لحن و سبکشان مانع سپردن اثرشان به ویراستار می‌شود؛ زیرا نمی‌دانند که ویراستار در سبک مؤلف تغییری ایجاد نمی‌کند. اما در ویرایش حضوری یا تلفنی به‌هیچ‌وجه این نگرانی وجود نخواهد داشت.

همچنین برخی نویسندگان حرفه‌ای، گاهی سنجیدگی‌ نوآورانه‌ای در اثرشان به‌کار می‌برند که ممکن است حتی ویراستاران حرفه‌ای هم درنیابندش و در غیاب صاحب‌اثر در متن تغییری دهند اعتراض‌برانگیز. برای نمونه بنگرید به این مطلب کتاب نکته‌های ویرایش:

مترجمی تعریف می‌کرد که داستانی ترجمه می‌کرده که در آن نویسنده گاه از فضای واقعیت به فضای تخیلی می‌رفته است. نکتۀ مهم این است که نویسنده در این تغییر موقعیت هیچ علامت آشکار و متعارفی به خواننده نمی‌داده است. مثلاً، به او نمی‌گفته که اکنون می‌خواهیم از فضای خیالی داستان خارج شویم و به فضا و موقعیت واقعی برویم. برخی از نویسندگان، در این گونه موارد، از روش تغییر حروف یا کم‌کردن عرض سطرها در حروف‌چینی و یا شگرد دیگری استفاده می‌کنند. در این مورد، نویسنده هیچ‌‌یک از این تمهیدات را به‌کار نبسته بود، بلکه صرفاً از تمهید زبانی ظریفی سود جسته بود. نویسنده هر بار که می‌خواسته از فضای رئال به فضای سوررئال برود، زمان فعل‌ها را تغییر می‌داده و بدین گونه، به کمک سرنخی ظریف و تقریباً نامرئی، خواننده را از دنیایی به دنیایی دیگر می‌برده است.

مترجم تعریف می‌کرد که ناشر، به منظور ویرایش زبانی، رمان را به دست ویراستاری سپرده بود و ویراستار نیز، بدون توجه به محتوا، به منظور «یکدست‌سازی» افعال، فعل‌های ناهمزمان را با هم هماهنگ کرده بود! این موضوع نشان می‌دهد که ویرایش زبانی، بدون توجه به محتوا، خطرناک است. ویراستار مزبور، بی‌خبر از وجود عمدی چنین شگردی، صرفاً با تکیه بر دانش دستور زبان، اشتباهات دستوری جمله‌ها را گرفته و برای راحت خوانده‌شدن، آن‌ها را اصلاح کرده بود (صلح‌جو: ۱۳۸۷، ۶۷).

هدرروی مهارت ویراستار

در کار ویراستاری، بسیار اتفاق می افتد که جمله‌ای بهتر از جمله‌ی مؤلف یا مترجم به ذهن ویراستار می‌رسد؛ اما او فقط اجازه دارد به اصلاح نادرست‌ها بپردازد نه درست‌ترکردن درست‌ها. ضمن اینکه بهتر‌کردن متن بر دستمزد او تأثیری نخواهد داشت. اما چرا باید مهارت و علم خود را نادیده بگیرد و از منفعت آن محروم بماند؟!

در هر سفارشی مشتری دوست دارد سفارش‌گیرنده «انگار برای خودت» کار کند؛ مثلاً به رنگ‌کار می‌گوید: «طوری کار کن که انگار برای خانه‌ی خودت نقاشی می‌کنی». اما این محکم‌کاری در ویراستاری ممنوع و خلاف است و می‌گویند که نباید شأن نویسنده را ارتقا داد. اگر ویرایشگر قانون‌شکنانه به‌نویسی کند، سرویراستار امرش می‌کند به زیبازدایی، و نهیش از آرایه‌افزایی. اما این قانون خشکِ ویراستاری برای من اعصاب‌خردکن است و ملال‌آور. یکی از دلایل متعدد سرویراستار این است که ممکن است نویسنده تغییر غیرضروری را نپسندد و ما را امر کند به تغییرِ تغییر. اما ترجیح من این است که هنگام ویراستاری، اگر جمله‌ی بهتری به ذهنم رسید، از صاحب‌اثر بپرسم و اگر خودش اجازه داد، طوری به سر و گوش نوشته‌اش دست بکشم که هر دوطرف را خوش آید؛ هرچند دوستان ویراستار بگویند: «تقلب‌رسانی ممنوع»!

ویراستاری تلفنی

ویراستار تلفنی یعنی ویراستار درمقابل مانیتورش و شما هم مقابل نمایشگرتان، و گفت‌وگوی ویرایشی‌ ازطریق تلفن. فکرمزدش دقیقه‌ای ۵۰۰ تومان است و هرچه متن شما کم‌ایرادتر باشد، ویرایش آن سریع‌تر و هزینه‌تان کمتر خواهد شد. البته این ساعتی ۳۰هزار تومان به‌نوعی کمتر از ۱۵هزار تومان است؛ زیرا هر یک ‌ساعت ویراستاری تلفنی «حداقل» یک ساعت ‌پیش‌مطالعه‌ی دقیق متن را می‌طلبد و نیز اصلاح اولیه‌اش را. البته اگر مکالمه‌ی‌ ویرایشی‌مان بیش از ۳ساعت شود، ساعتی فقط ۲۰هزار تومان محاسبه می‌شود. درهرصورت، ۱۰دقیقه‌ی نخست رایگان است.

بهترین راه ارتباطی‌مان استفاده از برنامه‌ی TeamViewer است. با این برنامه متن‌تان را مستقیماً در کامپیوتر خودتان ویرایش می‌کنم و ازطریق همین برنامه بدون هزینه‌ی تلفن با هم ارتباط صوتی خواهیم داشت.

برنامه‌ی team viewer نسخه‌ی ۱، رمز فایل:  soft98.ir

برنامه‌ی team viewer نسخه‌ی ۲، رمز فایل: www.p30world.com

اگر نتوانستید دانلودش کنید، فیلم نصبش را از کانال تلگرامی «ویراستار تلفنی» دریافت کنید.

ویراستاری تلفنی یا اینترنتی به این دو مزیت نیز مزین است:

تدریس خصوصی ویرایش

بسیاری از مؤلفان و مترجمان، به ویرایش علاقه‌مندند و اگر اثرشان با هماهنگی خودشان ویرایش شود، می‌توانند از اشتباهاتشان درس بگیرند و ایرادهای گوشزدشده را در ادامه‌ی نوشتارشان برطرف کنند تا در جلسات بعدیِ ویراستاریِ دوطرفه صفحات بیشتری ویرایش، و هزینه‌‌شان کمتر شود. درواقع ویراستاری حضوری ‌نوعی کلاس آموزش خصوصی نیز هست و اگر دستمزد دقیقه‌ایِ ویرایش تلفنی از دستمزد کلمه‌ایِ ویراستن غیابی گران‌تر خواهد شد، درعوض حسنش این است که مؤلف از کلاس «آموختن از اشتباه» نیز بهره‌ می‌گیرد.

صرفه‌ی اقتصادی برای دوطرف

براساس اصل یکدستی ویرایش، باید «کل» اثر ویرایش شود و نمی‌توان فقط چند صفحه یا چند فصل کتاب را ویراست. برای کل نوشته نیز مبالغِ معمولاً میلیونیِ متن‌آمایی ویراستارانه بیشترِ مترجمان و مؤلفان و ناشران را منصرف می‌کند. اما ویرایش تلفنی را می‌توان فقط با چند صفحه و چند ده‌هزار تومان ناقابل آغاز کرد و درصورتی‌که صاحب‌اثر به هر دلیلی از ادامه‌ی سفارش تلفنی منصرف شود، خودش می‌تواند اشتباهات گوشزدشده را در ادامه‌ی کار برطرف کند تا اصل یکدستی هم رعایت شود.

البته ویراستاریِ تلفنیِ دقیقه‌شمار فقط برای متن‌های چندصفحه‌ای باصرفه است و برای کل کتاب و پایان‌نامه، چند برابر ویراستاریِ غیابیِ واژه‌شمار هزینه‌بر است و حتی حزینگر! اما سودبر است و زودبهر برای مقاله‌نویسان و گزارش‌نویسان و داستانک‌نویسان و وب‌نویسان و مترجمان متن‌های کوتاه و… .

نحوه‌ی سفارش

برای سفارش ویراستاری تلفنی می‌توانید به شماره‌ی ۰۲۱۳۶۲۴۳۳۲۶۰ یا ۰۹۳۷۲۸۴۸۰۹۶ تلفن بزنید. پس از توافقات اولیه، متن را برایم ایمیل کنید. درصورت پذیرش ویرایش متنتان و رضایت شما از ۱۰دقیقه ویراستاری رایگان، برای یک ساعت ۳۰هزار تومان واریز کنید به ‌حساب شماره‌ی ۶۰۳۷۹۹۷۲۶۸۳۳۳۷۴۸ به نام سجاد حاجب، تا «با هم بویراییم و متنی نو دراندازیم».